Mỗi nguyên lý thiết kế kiến trúc đều chứa đựng những giá trị thẩm mỹ và kỹ thuật sâu sắc, phản ánh trí tuệ của kiến trúc sư trong việc cân đối giữa yếu tố sáng tạo và nhu cầu thực tế. Hãy cùng ICADVietnam khám phá các nguyên lý cơ bản và những lỗi sai phổ biến trong thiết kế kiến trúc ngay trong bài viết dưới đây.
Tóm tắt bài viết
“Nguyên lý thiết kế kiến trúc là những nguyên tắc, lý luận cơ bản được dùng làm cơ sở để thiết kế công trình kiến trúc.” – Theo TS.KTS Tạ Trường Xuân, Giảng viên Trường đại học Kiến trúc Hà Nội
Mục đích của nguyên lý thiết kế kiến trúc là cung cấp cho người thiết kế những nguyên tắc cơ bản để sáng tác kiến trúc, tức là những nguyên tắc về bố cục quy hoạch không gian kiến trúc của công trình, bộ mặt bên ngoài và bên trong của nó trong mối quan hệ chặt chẽ với kết cấu, vật lý kiến trúc và kinh tế.
Mỗi thành phần trong kết cấu kiến trúc liên kết chặt chẽ, tạo thành hệ thống thống nhất, đảm bảo sự ổn định và an toàn cho công trình. Kết cấu chịu lực cần đảm bảo:
Cân bằng thị giác trong nguyên lý thiết kế kiến trúc đề cập đến sự phân bổ hợp lý các yếu tố hình học, màu sắc, ánh sáng, vật liệu và các chi tiết kiến trúc để tạo ra sự hài hòa tổng thể.
Nguyên lý thiết kế kiến trúc tạo điểm nhấn có thể là màu sắc, ánh sáng, chi tiết kiến trúc hoặc vật liệu được chọn lọc cẩn thận để làm nổi bật phần quan trọng nhất của công trình, cần đảm bảo:
Nguyên lý chuyển động trong thiết kế kiến trúc đề cập đến sự thay đổi và linh hoạt trong không gian qua các yếu tố vật lý, ánh sáng, cảm giác và hình thức.
Nhịp điệu trong nguyên lý thiết kế kiến trúc có khả năng tác động mạnh mẽ đến cảm xúc và trải nghiệm của người sử dụng.
Nguyên lý này sử dụng sự lặp lại có quy tắc của các yếu tố thiết kế như hình dạng, kích thước, màu sắc, hoặc vật liệu, tạo ra một cảm giác đều đặn và nhịp nhàng trong toàn bộ công trình.
Một ví dụ đơn giản về điều này là cách một ngôi nhà thường sử dụng kiểu cửa sổ giống nhau xuyên suốt trong toàn bộ thiết kế, giúp tạo ra sự đồng bộ và gắn kết giữa các khu vực trong không gian.
>>> Xem thêm: 08 Nguyên Lý Thiết Kế Nội Thất
Sai lầm này thường xuất phát từ việc thiếu sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc sắp xếp các yếu tố thị giác như hình khối, màu sắc, ánh sáng và vật liệu, dẫn đến sự mất cân đối trong không gian.
Hậu quả: Làm mất đi sự liên kết hài hòa giữa các phần của công trình, đi ngược lại các tiêu chuẩn trong nguyên lý thiết kế kiến trúc. Không gian kiến trúc thiếu sự cân bằng, gây cảm giác khó chịu cho người nhìn và làm giảm tính chuyên nghiệp của công trình.
Giải pháp: Xác định điểm nhấn dựa trên đặc thù của không gian, phong cách kiến trúc và mục tiêu sử dụng. Đảm bảo điểm nhấn không chỉ nổi bật, thống nhất và hài hòa.
Trong quá trình áp dụng nguyên lý thiết kế kiến trúc, sự ưu tiên thẩm mỹ hay cắt giảm chi phí thường dẫn đến việc sử dụng các loại vật liệu nhẹ, kém bền hoặc không đạt chuẩn cho các vị trí chịu tải trọng cao như dầm, trụ, và sàn.
Hậu quả: Công trình dễ xảy ra tình trạng nứt gãy, sụt lún hoặc suy giảm tuổi thọ, Gây tốn kém chi phí sửa chữa, ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín và chất lượng dự án.
Giải pháp: Lựa chọn vật liệu dựa trên các tính toán kỹ thuật chi tiết, đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng chịu lực, phù hợp với từng loại kết cấu công trình.
Thiếu điểm nhấn rõ ràng hoặc lựa chọn điểm nhấn không phù hợp là một sai lầm phổ biến khi áp dụng nguyên lý thiết kế kiến trúc. Một số công trình có điểm nhấn bị đặt sai vị trí hoặc không hài hòa với tổng thể, ví dụ như việc sử dụng màu sắc hoặc hình khối hiện đại trong không gian mang phong cách cổ điển.
Hậu quả: Gây cảm giác lạc lõng, phá vỡ mối liên kết hài hòa giữa các yếu tố thiết kế, trái với các nguyên tắc cơ bản của nguyên lý kiến trúc.
Giải pháp: Xác định rõ điểm nhấn chủ đạo dựa trên mục tiêu và phong cách thiết kế tổng thể.
Ứng dụng nguyên lý kết cấu chịu lực: Thể hiện sự phá cách trong tư duy thiết kế, tập trung vào việc tạo dựng các công trình có hình dáng độc đáo, thách thức mọi giới hạn truyền thống. Tuy nhiên, nó vẫn đảm bảo khả năng chịu lực – Nguyên lý thiết kế kiến trúc cốt lõi của bất kỳ công trình nào, thông qua việc sử dụng các vật liệu tiên tiến, vững chắc.
Khai thác nguyên lý điểm nhấn: Hình dáng bất quy tắc thường trở thành điểm nhấn mạnh mẽ, giúp công trình nổi bật và thu hút sự chú ý, đồng thời mang lại giá trị biểu tượng cho khu vực.
Ứng dụng nguyên lý cân bằng thị giác kết hợp yếu tố xanh hoá tại công trình Bosco Verticale – Ý là một ví dụ tiêu biểu về việc sáng tạo nguyên lý thiết kế kiến trúc. Cụ thể, các ban công và cây xanh được thiết kế so le, bất đối xứng, cải thiện hiệu quả thông gió và mang lại không gian xanh mát, trong lành cho công trình.
Thiết kế toà nhà văn phòng hiện nay ứng dụng mô hình công nghệ thông minh hay trí tuệ nhân tạo đang dần trở nên phổ biến, đánh dấu một bước tiến mới của lĩnh vực thiết kế kiến trúc.
Các công nghệ tiên tiến như LED building và Công nghệ OOH (Out of Home) đã mở ra một kỷ nguyên mới trong việc ứng dụng ánh sáng và hình ảnh động để tạo ra những hiệu ứng thị giác thay đổi liên tục, đưa không gian kiến trúc trở thành một trải nghiệm trực quan sống động, dẫn dắt trải nghiệm thị giác qua nguyên lý chuyển động.
>>> Xem thêm: Nguyên lý thiết kế văn phòng
Hy vọng, với những nguyên lý thiết kế kiến trúc và các lỗi sai phổ biến mà ICADVietnam chia sẻ, các bạn sẽ có thêm những kiến thức hữu ích để tạo ra những công trình hoàn hảo và tối ưu. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào cần giải đáp, hãy liên hệ với ICADVietnam để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng nhất
CÔNG TY CỔ PHẦN KIẾN TRÚC VÀ XÂY DỰNG ICAD VIỆT NAM
Địa chỉ: Tầng 2, Số 7 Ngõ 282 Kim Giang – Đại Kim – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline: 0983.141.283
Website: https://icadvietnam.vn/
Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Kiến trúc và giáo dục, Thạc sĩ/ KTS. Lê Thái Lai là người đặt nền móng cho định hướng phát triển bền vững của ICADVietnam. Ông hiện là giảng viên chính Đại học Kiến trúc Hà Nội và Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Kiến trúc và Xây dựng ICADVietnam.
